Sông Cầu ôm lấy phía tây
Dòng sông vừa là ranh giới tự nhiên với Thái Nguyên và Hà Nội, vừa là nguồn phù sa cho những bãi ngô, bãi dâu ven đê.
Nằm ở phía tây Bắc Giang, Hiệp Hoà gối đầu vào sông Cầu, một bên giáp Thái Nguyên, một bên nhìn sang Hà Nội. Đất này có đình cổ bậc nhất Kinh Bắc, có An toàn khu nuôi giấu cách mạng, và hôm nay là một trong những vùng công nghiệp sôi động nhất tỉnh.
Một vùng đồng bằng hiếm hoi của xứ Bắc Giang — ít đồi núi, nhiều bãi bồi, và một dòng sông chảy suốt chiều dài phía tây.
Dòng sông vừa là ranh giới tự nhiên với Thái Nguyên và Hà Nội, vừa là nguồn phù sa cho những bãi ngô, bãi dâu ven đê.
Nơi quốc lộ 37 đi qua, chợ phiên họp đông, và cũng là đầu mối hành chính lâu đời của cả vùng.
Cấu trúc làng Bắc Bộ còn khá nguyên: luỹ tre, ao làng, đình chung — và hội làng vẫn mở vào tháng Giêng.
Đất này nằm đúng trên những đường quân đi suốt nghìn năm — và lần nào cũng để lại dấu.
Phòng tuyến Như Nguyệt dựng dọc sông Cầu. Bờ sông chảy qua vùng này là một đoạn của chiến tuyến chặn quân Tống.
Đình Lỗ Hạnh dựng năm 1576, được người đời xưng tụng là “đệ nhất Kinh Bắc đình” nhờ nghệ thuật chạm khắc gỗ.
An toàn khu II hình thành quanh vùng Hoàng Vân: dân làng nuôi giấu cán bộ, che chở cơ quan của Đảng suốt những năm tiền khởi nghĩa.
Những mái đình, nhà cổ và điểm di tích của An toàn khu được giữ gìn, trở thành nơi học sinh trong vùng về nguồn mỗi năm.
Thứ giữ chân người đi xa thường không phải công trình lớn, mà là vài món ăn và một hội làng.
Quả trám om lên bùi và ngậy, ăn với cơm nóng hoặc kho cá — món quen của người Hiệp Hoà và là quà mang đi xa.
Đình Lỗ Hạnh, đình Vân Xuyên và nhiều ngôi đình khác vẫn là trung tâm sinh hoạt chung; hội mở sau Tết, cả làng cùng về.
Làm nông là chính, xen với nghề phụ và buôn bán nhỏ. Chợ phiên vẫn họp theo ngày âm, là chỗ gặp nhau của cả vùng.
Từ một huyện thuần nông, vùng đất này chuyển mình nhanh nhờ nằm sát trục Hà Nội — Thái Nguyên — Bắc Giang.
Khu công nghiệp Hoà Phú và các cụm công nghiệp kéo theo việc làm tại chỗ; nhiều người không còn phải đi xa.
Quốc lộ 37 cùng những cây cầu bắc qua sông Cầu rút ngắn đường về Hà Nội và sang Thái Nguyên.
Khu vực trung tâm được quy hoạch mở rộng, hạ tầng và dịch vụ thay đổi rõ rệt trong vài năm trở lại đây.